Omówienie wyroku TK – ulga meldunkowa

Dnia 4 lipca 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok dotyczący tzw. „ulgi meldunkowej”, z której podatnik miał prawo skorzystać w latach 2007 – 2008 (także do nieruchomości nabytych w tych latach i sprzedanych przed upływem 5 lat licząc od końca roku ich nabycia). Na jego mocy Trybunał wskazał, że regulacja ta była niekonstytucyjna, tym samym dając możliwość odzyskania podatku.

Nieobowiązująca już ulga meldunkowa pozwalała podatnikowi na zwolnienie z zapłaty podatku PIT od sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat, pod warunkiem, że podatnik ten był zameldowany w przedmiotowej nieruchomości przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy. Problem okazał się wymóg złożenia, oświadczenia o zameldowaniu do właściwego urzędu w odpowiednim terminie. Jeśli podatnik jego nie dochował, po jego upłynięciu niestety bezpowrotnie tracił prawo do skorzystania z ulgi, nawet jeśli faktycznie był zameldowany w sprzedanej nieruchomości. Doprowadziło to do sytuacji, w której wielu podatników obiektywnie uprawnionych do skorzystania z ulgi meldunkowej (byli przecież zameldowani), traciło to uprawnienie z powodu niejasno sformułowanych warunków formalnych.

Trybunał Konstytucyjny wydał swoje orzeczenie w oparciu o następujący stan faktyczny. Skarżąca nabyła w 2008 r. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego i garażu, a w 2010 r. sprzedała je. Organy podatkowe uznały, że nie przysługuje jej ulga meldunkowa, ponieważ nie złożyła w terminie (do 30 kwietnia 2011 r.) oświadczenia o spełnieniu warunku zameldowania przez co najmniej 12 miesięcy przed sprzedażą. W konsekwencji naliczono jej podatek w wysokości ponad 35 tys. zł. Skarżąca przegrała przed WSA i NSA, które uznały, że niezłożenie oświadczenia wyklucza możliwość zastosowania ulgi.

W skardze konstytucyjnej zarzucono, że przepisy wymagające złożenia oświadczenia (art. 21 ust. 21 i art. 21 ust. 1 pkt 126 PDOFizU oraz art. 8 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 2008 r.) naruszają m.in. prawo własności, zasadę równości, zasadę zaufania obywatela do państwa i zasadę proporcjonalności. Skarżąca argumentowała, że skoro spełniła warunek materialny (zameldowanie), to dodatkowy wymóg formalny w postaci oświadczenia był nieproporcjonalny, zbędny, niejasny i wprowadzał zbędny formalizm. Dodatkowo wskazywała na brak wzoru oświadczenia oraz chaos legislacyjny związany z częstymi zmianami przepisów i różnymi reżimami prawnymi.

W sprawie stanowisko poparł Rzecznik Praw Obywatelskich (który później je wycofał), a Marszałek Sejmu i Prokurator Generalny częściowo uznali niekonstytucyjność przepisów. Sprawa była kontynuowana pomimo formalnego uchylenia przepisów, ponieważ nadal wywołują one skutki prawne wobec stanów faktycznych z przeszłości.

Trybunał uznał, że regulacja jest niekonstytucyjna w zakresie, w jakim uzależnia skorzystanie z ulgi meldunkowej od złożenia oświadczenia, mimo że spełniony został warunek zameldowania. W szczególności stwierdzono, że obowiązek złożenia oświadczenia był nieproporcjonalny i zbędny, skoro organy podatkowe mogły same sprawdzić fakt zameldowania, a dodatkowo brak jasnych regulacji co do formy i treści oświadczenia naruszał zasadę poprawnej legislacji i bezpieczeństwa prawnego.

Taki wyrok Trybunału daje możliwość podatnikom poszkodowanym omawianą regulacją na wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 241 § 2 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania może mieć miejsce na żądanie podatnika wniesione w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, regulacja ta dotyczy podatników, których sprawa zakończyła się na etapie postępowania przed urzędem skarbowym. Z kolei w przypadku podatników, którzy byli stronom postępowania przed sądem administracyjnym termin ten wynosi 3 miesiące od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 272 § 1 i 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oczywiście z jednej strony wyrok TK wydaje się być jasny. Przepisy były niekonstytucyjne więc należy się podatnikom zwrot środków. Z drugiej jednak jest mnóstwo wątpliwości zarówno z zakresu prawa materialnego, jak i procedury, które sprawiają, że odzyskanie środków niekoniecznie będzie proste i szybkie. Po pierwsze pojawi się zarzut przedawnienia tego zobowiązania, co powoduje, że nie można go już odzyskać bezpośrednio z urzędu skarbowego. Uważamy, że nie jest on zasadny, ponieważ takie rozumowanie godzi w ogóle w instytucję TK, zasadę państwa prawa, jak i jest ekonomicznie nieuzasadnione. Gdyby je przyjąć, powinniśmy uznać, że poszkodowani podatnicy powinni pozywać Skarb Państwa, co bardzo komplikuje całą procedurę dochodzenia należności. Po drugie problem może być ze wznowieniem postępowania wskutek wydania wyroku TK. Dlaczego? W pierwszej połowie 2024 r. wyroki TK nie są publikowane w dziennikach urzędowych. Pojawia się zatem zarzut, że nie weszły w życie. Także naszym zdaniem zarzut do obalenia. Poza tym mamy jeszcze inny pomysł na załatwienie tej sprawy nawet w przypadku uznania braku wejścia w życie orzeczenia TK. W każdym razie w naszej ocenie załatwianie spraw w w/w zakresie przez polskie urzędy i sądy administracyjnie pokaże jak działa (albo nie działa) nasze państwo w stosunku do osób przez nie poszkodowanych.

Prowadzimy sprawy tego typu. Pamiętaj, że liczy się tu czas, w którym zadziałasz. Zachęcamy do kontaktu

Ulga meldunkowa, wyrok TK, Trybunał Konstytucyjny, orzeczenie, wznowienie postępowania, oświadczenie o zameldowaniu, sprzedaż nieruchomości, meldunek, 12 miesięcy, problem, poszkodowani, odzyskanie podatku